Κιβωτός σπόρων Αιγαίου

Κιβωτός σπόρων Αιγαίου

Η συνεχιζόμενη και συστηματική εξαφάνιση των τοπικών ποικιλιών φυτών, θα οδηγήσει σύντομα στο σημείο να θεωρείται πολυτέλεια το δίλημμα κατά πόσο θέλουμε να καταναλώνουμε μεταλλαγμένα ή όχι.

Όταν εξαφανιστούν οι τοπικές ποικιλίες καλλιεργήσιμων φυτών, μαζί τους θα εξαφανιστούν ανεπιστρεπτί και οι επιλογές μας, καθώς θα είμαστε διατροφικά εξαρτημένοι.

Δεδομένου ότι υπάρχει ανετοιμότητα, όσον αφορά το πρόβλημα το οποίο απροκάλυπτα εντείνεται, πρέπει η κοινωνία να αφυπνιστεί και να λάβει τα μέτρα της απέναντι σε μία κατάσταση επικίνδυνα οργανωμένη και δρομολογημένη, για τον έλεγχο των διατροφικών πηγών του κόσμου.

Αυτή η πιθανή εξέλιξη πρέπει να σταματήσει, πριν είναι πολύ αργά.

Για να συμβεί αυτό, πρέπει να αναγνωρίσουμε τη σημασία διατήρησης των τοπικών, παραδοσιακών, ενδημικών, μη-τροποποιημένων αγροτικών ποικιλιών.

 

Σημασία των Παραδοσιακών Τοπικών Ποικιλιών

Οι κοινωνίες των νησιών, επιβίωσαν επί χιλιετίες καλλιεργώντας τις μοναδικές νησιωτικές ποικιλίες οπωροκηπευτικών φυτών. Οι ποικιλίες αυτές χρειάστηκαν αιώνες για να προσαρμοστούν γενετικά στις ιδιαίτερες συνθήκες των διαφορετικών νησιών, όπως για παράδειγμα η έλλειψη νερού, οι έντονοι άνεμοι, το φτωχό σε θρεπτικά συστατικά χώμα, τα τοπικά φυτοπαθογόνα.

Η γεωγραφική απομόνωση των νησιών, οδήγησε στην ανάπτυξη μεγάλου αριθμού διαφορετικών τοπικών ποικιλιών, οι οποίες είναι προσαρμοσμένες στις εδαφοκλιματικές συνθήκες του κάθε νησιού. Έτσι μπορούν να αναπτύσσονται έχοντας καλή απόδοση, περιορισμένες ανάγκες σε νερό και θρεπτικά συστατικά, ενώ μπορούν να αμύνονται στους φυσικούς τους εχθρούς. Δηλαδή μπορούν να καλλιεργούνται χωρίς να χρειάζονται χημικά λιπάσματα ή φυτοφάρμακα.

Ενώ χρειάζονται αιώνες για να εξελιχθούν οι τοπικές ποικιλίες φυτών, σε λίγες μόνο δεκαετίες βλέπουμε ότι σε ολόκληρη την Ελλάδα, οι τοπικές ποικιλίες εξαφανίζονται με ιδιαίτερα ανυσυχητικούς ρυθμούς. Ενδεικτικά να αναφέρουμε ότι στην Ελλάδα, σε λίγες μόνο δεκαετίες, από τις 200 ποικιλίες σταριού που καλλιεργούνταν, έχουν μείνει μόνο 20, δηλαδή μειώθηκαν κατά 92%.

Επίσης, πρόσφατες έρευνες έχουν δείξει ότι μόνο το 2-3 % των ποικιλιών λαχανικών που υπήρχαν πριν 50 χρόνια στην Ελλάδα έχει διασωθεί υπό καλλιέργεια μέχρι τις μέρες μας.

Κιβωτός - Τράπεζα Σπόρων Αιγαίου

Μια σύγχρονη Κιβωτός για  την προστασία του ελληνικού Φυτογενετικού Υλικού

Προσπαθώντας να προσεγγίσει αυτό το δύσκολο πρόβλημα, το Αρχιπέλαγος δημιούργησε την άνοιξη του 2005 την Κιβωτό - Τράπεζα Σπόρων Αιγαίου, η οποία εδρεύει στην ερευνητική βάση στις Ράχες Ικαρίας και έχει ως στόχο τη συγκέντρωση και μακροχρόνια φύλαξη σπόρων, καθώς και τον πολλαπλασιασμό και τη διάδοση της καλλιέργειας των τοπικών ποικιλιών καλλιεργούμενων φυτών από τα νησιά του Αιγαίου. Παράλληλα συγκεντρώνονται και σπόροι από ενδημικά, προστατευόμενα και άλλα είδη χλωρίδας των νησιών. Η ανάγκη δημιουργίας της Τράπεζας Σπόρων ήταν επιτακτική, καθώς τα τελευταία χρόνια κατά την ερευνητική μας δράση στο Αιγαίο, παρατηρούμε ότι οι τοπικές ποικιλίες εξαφανίζονται χρόνο με το χρόνο, ακόμα και στα πιο απομακρυσμένα νησιά.

Η Κιβωτός - Τράπεζα Σπόρων Αιγαίου μέσα σε λίγα χρόνια λειτουργίας, κατάφερε να συγκεντρώσει φυτογενετικό υλικό από διάφορες περιοχές της χώρας.  Συνεργάζεται με την Τράπεζα Σπόρων Φυτογενετικού Υλικού του Εθνικού Ιδρύματος Αγροτικής Έρευνας, με μη-κυβερνητικές οργανώσεις καθώς και φορείς που δραστηριοποιούνται σε αυτό τον τομέα στην Μεσόγειο.

Με συνεχή, εκτεταμένη έρευνα και τη συγκινητική συνεργασία ευαισθητοποιημένων πολιτών από τις τοπικές κοινωνίες, έχουν συγκεντρωθεί εκατοντάδες ποικιλίες, από νησιά , νησίδες, βραχονησίδες και παράκτιες περιοχές του Αιγαίου, καθώς και περιοχές της Στερεάς Ελλάδας. Περιλαμβάνουν τοπικές ποικιλίες δενδρωδών, κηπευτικών, σιτηρών, ψυχανθών, αμπέλου και βοτάνων. Η Κιβωτός Σπόρων έχει επίσης καταφέρει να συλλέξει ποικιλίες που πιστεύαμε ότι είχαν εξαφανιστεί, όπως η κόκκινη πατάτα της Κρήτης, άσπρο και κόκκινο καλαμπόκι και το κρεμμύδι “μελάθι”.

Οι σπόροι φυλλάσονται υπό κατάλληλες συνθήκες για μακροχρόνια συντήρηση και καλλιεργούνται πειραματικά για μορφολογική παρατήρηση, έτσι ώστε να εξεταστεί ο τυχόν βαθμός επιμόλυνσής και να επιτευχθεί ο πολλαπλασιασμός τους.

Ενέργειες της Κιβωτού - Τράπεζας Σπόρων Αιγαίου

Καθόλη τη διάρκεια του χρόνου οι ερευνητές του Αρχιπελάγους προσεγγίζουν απομακρυσμένες περιοχές, συνεχίζοντας τις προσπάθειες εύρεσης και συλλογής σπόρων από σπάνιες παραδοσιακές και ενδημικές ποικιλίες.

Ωστόσο για να μπορέσει η Κιβωτός - Τράπεζα Σπόρων Αιγαίου, να γίνει περισσότερο αποτελεσματική και να επιτευχθεί σωστή διαχείριση, καθώς και εξασφάλιση της βιωσιμότητας του Ελληνικού φυτογενετικού υλικού, είναι απαραίτητος ο πολλαπλασιασμός και αναδιανομή μέρους του φυλασσόμενου φυτογενετικού υλικού, σε υπεύθυνους και ευαισθητοποιημένους καλλιεργητές έτσι ώστε να εξασφαλισθεί η προώθηση της καλλιέργειας των αναντικατάστατων αυτών ποικιλιών, που στήριξαν επί αιώνες τη διατροφή των αγροτικών κοινωνιών και ολόκληρης της ελληνικής επικράτειας.Οι αγρότες συνεργάζονται με τους επιστήμονες του Αρχιπελάγους, έτσι ώστε να εξασφαλίζεται ότι καλλιεργούν υπό ασφαλείς συνθήκες, δηλαδή συνθήκες τέτοιες που αποκλείουν κίνδυνο επιμόλυνσης από ξένες ποικιλίες, αλλά και που θα επιτρέπουν τον πολλαπλασιασμό των τοπικων ποικιλίων, με μεθόδους βιολογικής καλλιέργειας, χωρίς τη χρήση χημικών χημικών φυτοφαρμάκων και λιπασμάτων.

Γι αυτό το Αρχιπέλαγος συνεχίζει να ενημερώσει και να ευαισθητοποιεί τις κοινωνίες των νησιών, για την ανάγκη σωστής φύλαξης των τοπικών ποικιλιών καλλιεργούμενων ειδών φυτών, αλλά και για τις μεθόδους με τις οποίες μπορούν να καλλιεργούνται χωρίς κίνδυνο επιμόλυνσης και χρήση χημικών πρόσθετων.

Πως επιμολύνονται και εξαφανίζονται οι τοπικές ποικιλίες

Έως και τα μέσα του περασμένου αιώνα, οι αγρότες των νησιών και των περισσότερων περιοχών της Ελλάδας καλλιεργούσαν σχεδόν αποκλειστικά τοπικές ποικιλίες και κάθε χρόνο φύλαγαν τους σπόρους για την καλλιέργεια της επόμενης χρονιάς. Τις τελευταίες δεκαετίες όμως, όλο και περισσότεροι αγρότες (τόσο οι επαγγελματίες, όσο και αυτοί που καλλιεργούν για να καλύψουν τις ανάγκες της οικογένειας) αγοράζουν τους σπόρους για τις καλλιέργειές τους. Οι σπόροι που είναι διαθέσιμοι στο εμπόριο είναι από ξένες προς τα νησιά ποικιλίες, ενώ πολύ συχνά είναι και υβριδισμένοι.

Οι υβριδισμένοι σπόροι έχουν υποστεί πολλές κατευθυνόμενες εργαστηριακές διασταυρώσεις. Ως αποτέλεσμα έχουν μεγάλη παραγωγή την πρώτη χρονιά της καλλιέργειάς τους, με την προϋπόθεση ότι θα τους παρέχονται μεγάλες ποσότητες νερού, θρεπτικών συστατικών (με χημικά ή βιολογικά λιπάσματα), ενώ επίσης θα πρέπει να προστατευθούν από τα τοπικά φυτοπαθογόνα (με χημικά ή βιολογικά φυτοφάρμακα) στα οποία είναι ιδιαίτερα ευάλωτοι.

Οι εργαστηριακές διασταυρώσεις των υβριδίων, πέραν από την υψηλή παραγωγή τους δίνουν και ένα άλλο χαρακτηριστικό: ο σπόρος αποδυναμώνεται μετά την πρώτη καλλιέργεια, και εάν καλλιεργηθεί δεύτερη φορά δίνει ελάχιστη παραγωγή, δηλαδή ο αγρότης αναγκάζεται πλέον να αγοράζει κάθε χρόνο τους απαραίτητους σπόρους ή φυντάνια (αφού δεν μπορεί πια να τα παράγει).

Ο μεγάλος όμως κίνδυνος που προκύπτει από την ανεξέλλεγκτη καλλιέργεια υβριδίων είναι ότι κατά την γονιμοποίηση τους, μέσω των εντόμων ή του αέρα, μπορούν να επιμολύνουν τοπικές ποικιλίες που βρίσκονται έως και 2 χλμ. μακριά. Όταν μία τοπική ποικιλία επιμολυνθεί, ο επόμενός της σπόρος θα αποκτήσει χαρακτηριστικά του υβριδίου, και το κυριότερο θα εξασθενίσει η δυνατότητα του να σχηματίζει παραγωγικούς σπόρους. Δηλαδή μία ποικιλία που χρειάστηκε αιώνες για να εξελιχθεί, μπορεί να εξαφανιστεί ακόμα και σε μία μόνο καλλιεργητική περίοδο. Έτσι οι τοπικές ποικιλίες που πολλοί αγρότες προσπαθούν ακόμα να διατηρούν και να καλλιεργούν, συχνά επιμολύντονται εν αγνοία τους.

Τι μπορούμε να κάνουμε

Για να μπορέσουμε να αντιμετωπίσουμε αυτή την κατάσταση, πρέπει να κινητοποιηθούμε τόσο σε ατομικό, όσο και σε συλλογικό επίπεδο. Για παράδειγμα, οι αγρότες ενός οικισμού, χωριού, ή ακόμα κι ενός νησιού, μπορούν να πάρουν μία συλλογική απόφαση, έτσι ώστε να σταματήσουν να εισάγονται στην περιοχή τους σπόροι ή φυντάνια από υβρίδισμένες ποικιλίες. Επίσης η εισαγωγή αυτών, μπορεί να σταματήσει σε τοπικό επίπεδο με σχετική απόφαση των τοπικών γεωργικών συνεταιρισμών, εμπόρων γεωργικών προιόντων, αλλά και των γεωπόνων, οι οποίοι συχνά εμπορεύονται υβρίδια, αντί να συμβουλεύουν τους αγρότες ενάντια στη χρήση τους.

Πρέπει να επισημάνουμε, ότι ακόμα και στους σπόρους που διατίθενται στο εμπόριο με πιστοποιητικά ότι δεν είναι υβριδισμένοι, συχνά βρίσκονται ανάμεσα τους (κατά τύχη;) σπόροι υβριδίων. Επομένως η λύση για να διατηρούμε καθαρές τις ποικιλίες που καλλιεργούνται, είναι να επιστρέψουμε στην πρακτική που εδώ και πολλούς αιώνες και εώς και πριν από λίγες δεκαετίες εφαρμοζόταν από τους αγρότες: συλλογή, σωστή φύλαξη και ανταλλαγή των τοπικών ποικιλιών σπόρων.

Πρέπει να κινητοποιηθούμε άμεσα, δεδομένου ότι έχουμε βρεθεί τελείως ανέτοιμοι, απέναντι σε μία κατάσταση επικίνδυνα οργανωμένη και δρομολογημένη, για τον έλεγχο των διατροφικών πηγών του κόσμου.   Όπως επισημαίνει και ο κ Νίκος Σταυρόπουλος, προϊστάμενος της Τράπεζας Γενετικού Υλικού της Ελλάδας, στο ΕΘΙΑΓΕ:  «Όποιος ελέγχει το γενετικό υλικό των φυτών, ελέγχει την παγκόσμια διατροφή για το μέλλον. Οι μεγάλες εταιρείες παράγουν σπόρους για όλο τον κόσμο και έχουν τη δυνατότητα να επιβάλλουν αυτό που θέλουν».

Αρχιπέλαγος

Αφιέρωμα στους σπόρους - Μέρος 12ο (τελευταίο)

"Σπόροι που αντέχουν"

12. ΤΟ ΤΕΛΟΣ ΤΗΣ ΔΙΑΦΥΛΑΞΗΣ ΣΠΟΡΩΝ ΑΠΟ ΤΟΥΣ ΑΓΡΟΤΕΣ;

  

To BiotechWatch.gr είναι μια ιστοσελίδα που δημιουργήθηκε το 2009 και αποτελεί μια προσπάθεια αντίβαρης πληροφόρησης και κριτικής για θέματα Βιοτεχνολογίας και Γενετικής Μηχανικής, όπως αυτές εφαρμόζονται στην Γεωργία, τα Τρόφιμα, τη Φαρμακευτική και τις τεχνολογικές λύσεις για την Κλιματική Κρίση.

Στην βιομηχανική χρήση των παραπάνω τεχνολογιών αναγνωρίζεται ήδη μια εξελιγμένη και καλά προπαγανδισμένη προσπάθεια εμπορευματοποίησης και ολοκληρωτικού ελέγχου των ίδιων των διαδικασιών της ζωής προς χάριν μεγιστοποίησης του κέρδους και πολιτικής κυριαρχίας.

Σκοπός του BiotechWatch.gr είναι να λειτουργήσει κι ως ένα είδος Παρατηρητηρίου Βιοτεχνολογίας για το Ελλαδικό χώρο εντοπίζοντας και αναδεικνύοντας την δράση και τον προπαγανδιστικό λόγο των Βιοτεχνολογικών Μηχανισμών σε Εταιρικό, Ακαδημαϊκό και Πολιτικό επίπεδο.

Τον Απρίλη του 2011 το BiotechWatch.gr σε συνεργασία με την συλλογικότητα Σπόρος (sporos.org) κυκλοφόρησε την σε ορισμένο αριθμό αντιτύπων την μπροσούρα “Το τέλος της Διαφύλαξης Σπόρων απο τους Αγρότες; Σχετικά με το ζήτημα των τοπικών ποικιλιών των πατεντών στους σπόρους & τη νομοθεσία”. Αποτελείται από τρία κείμενα: μια αναφορά του οργανισμού Grain, η οποία επισημαίνει τα δεδομένα και επιδιώξεις των εταιρειών για το θέμα της πνευματικής ιδιοκτησίας στους σπόρους σε διεθνές επίπεδο, ένα άρθρο του BiotechWatch.gr σχετικά με επικείμενη νομοθεσία της Ε.Ε. για τις τοπικές ποικιλίες και ένα κείμενο με συμπυκνωμένη πληροφορία σχετικά με την προστασία των φυτογενετικών πόρων στον Ελλαδικό χώρο.

Η έκδοση αποτελούσε έτσι μια εισαγωγή στο επιμέρους ζήτημα της σε εξέλιξη μετατροπής των σπόρων από ένα δημόσιο, μη-εμπορικό αγαθό σε προϊόν που διέπεται από αυστηρή νομοθεσία και ιδιοκτησιακούς

περιορισμούς. Κατά αυτό τον τρόπο, επιθυμούσε να ρίξει φως στα ουσιαστικά πλεονεκτήματα των τοπικών ποικιλιών και παράλληλα στο εκτεταμένο νομοθετικό πλαίσιο που αποδεικνύεται ότι έχει κενά, θέλει αποσαφήνιση και λειτουργεί εις βάρος της διατήρησης των τοπικών σπόρων και των δικαιωμάτων των αγροτών. Στόχος της έκδοσης εν τέλει, ήταν να βοηθήσει στην κατανόηση και εξοικείωση με το γενικότερα θέμα και να δώσει το ερέθισμα για μια εκτενέστερη ενασχόληση.

τέλος 

Αφιέρωμα στους σπόρους - Μέρος 11ο

"Σπόροι που αντέχουν"

11. ΔΙΕΘΝΕΙΣ ΗΜΕΡΕΣ ΣΠΟΡΩΝ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ, 2012

Μετά την επιτυχημένη διεθνή ανταλλαγή σπόρων που οργανώθηκε στις Βρυξέλλες την άνοιξη του 2011 από την  Πανευρωπαϊκή Εκστρατεία για την Αυτοδυναμία σε Σπόρους, το Πελίτι διοργάνωσε για πρώτη φορά τις Διεθνείς Ημέρες Σπόρων στην Ελλάδα στις 21,22,23 Απριλίου 2012.

Η εκδήλωση ήταν τριήμερη, με την πρώτη ημέρα να είναι η καθιερωμένη Πανελλαδική Γιορτή Ανταλλαγής Ντόπιων Ποικιλιών, που διοργανώθηκε για 12η φορά. Η γιορτή είχε μεγάλη επιτυχία κατά τη διάρκεια της οποίας καλλιεργητές από όλη την Ελλάδα μοίρασαν τους σπόρους που είχαν συλλέξει. Περισσότερα από 20.000 σακουλάκια με σπόρους και 7.000 φυντάνια μοιράστηκαν στους περίπου 7.000 επισκέπτες. Η ροή του κόσμου ήταν συνεχής καθ’ όλη τη διάρκεια της ημέρας παρά τη βροχή που έριχνε κατά διαστήματα. Το πρόγραμμα τηρήθηκε όπως είχε σχεδιαστεί περιλαμβάνοντας ομιλίες, εργαστήρια, διανομή φαγητού, χαριστικό παζάρι και η γιορτή έληξε με μουσική και χορό και μια δυνατή μπόρα που σήμανε και τη λήξη της πρώτης ημέρας.

Η αρχή της δεύτερης ημέρας έγινε με το φύτεμα ενός δένδρου σε ανάμνηση της συνάντησης. Τη δεύτερη και τρίτη ημέρα οργανώθηκε η διεθνής συνάντηση όπου συμμετείχαν ακτιβιστές σπόρων και αγρότες από 13 χώρες (Αυστρία, Ιταλία, Βέλγιο, Βουλγαρία, Ρουμανία, Γαλλία,

Γερμανία, Μαρόκο, Πορτογαλία, Τυνησία, Τουρκία, Ελβετία και Ελλάδα). Στην αρχή της συνάντησης, οι τοπικές ομάδες του Πελίτι παρουσιάστηκαν και περιέγραψαν τις δράσεις τους. Στη συνέχεια, όλοι οι συμμετέχοντες είχαν την δυνατότητα να μιλήσουν για τις ομάδες που εκπροσωπούσαν, ποιοι είναι και σε τι δράσεις έχουν συμμετάσχει.

Την τελευταία ημέρα, ανταλλάχθηκαν ιδέες για την προστασία των τοπικών ποικιλιών στην Ευρώπη, τι μπορεί να γίνει στο μέλλον, και πως μπορεί όλος αυτός ο κόσμος που ασχολείται με το θέμα των σπόρων να κινηθεί προς την ίδια κατεύθυνση. Απαραίτητο κρίθηκε να φτιαχτεί ένα δίκτυο δράσης και αλληλεγγύης που όπως δείχνουν τα τελευταία γεγονότα (γαλλικός

νόμος που υποχρεώνει τους γεωργούς να πληρώνουν φόρο για τους σπόρους που κρατάνε, μήνυση σε γεωργούς της Λετονίας που μοίραζαν δωρεάν σπόρο καλαμποκιού, κ.α.). Την ίδια ημέρα έγινε η αρχή μιας συζήτησης για την οργάνωση δράσεων σε όλη την Ευρώπη με αφορμή τη παγκόσμια ημέρα διατροφής στις 16 Οκτωβρίου 2012.

Κατά τη διάρκεια της συνάντησης ακούστηκαν πολλές ενδιαφέρουσες απόψεις και προτάσεις. Μια από αυτές ήταν του Todor Slavov από τη Βουλγαρία, ο οποίος ανέφερε ότι οι πολυεθνικές προσπαθούν να αγοράσουν τις καλλιεργήσιμες εκτάσεις στη χώρα του και πρότεινε να

εμποδιστεί κάτι αντίστοιχο στην Ελλάδα γιατί οι σπόροι και η γη είναι αυτά που θα μας βγάλουν από τη κρίση.

Οι εντυπώσεις από τους συμμετέχοντες ήταν πολύ θετικές. Ενδεικτικά κάποιοι ανάφεραν ότι ξεκίνησαν να έρθουν στη συνάντηση με σκοπό να προσφέρουν την τεχνογνωσία τους και να βοηθήσουν με την εμπειρία τους, τελικά όμως, αυτά που πήραν από την διοργάνωση ήταν πιο πολλά και πιο σημαντικά.

Αν και πολλοί ήταν εκείνοι που μας εκμυστηρεύτηκαν ότι όταν δέχθηκαν τη πρόσκληση του Πελίτι για τη συμμετοχή τους στις Διεθνείς ημέρες σπόρων ήταν αρκετά επιφυλακτικοί και διστακτικοί στο να την αποδεχθούν, εξαιτίας της παραπληροφόρησης από τα Μ.Μ.Ε για την κατάσταση που επικρατεί στην Ελλάδα. Τελικά μας είπαν ότι η πραγματικότητα που βρήκαν ήταν πολύ διαφορετική και ένιωσαν πολύ χαρούμενοι που συμμετείχαν και γνώρισαν αυτή τη μεγάλη γιορτή των σπόρων.

Ο Nick Bell από την Κοινότητα Longo Mai χαρακτήρισε την ετήσια Πανελλαδική Γιορτή ίσως τη μεγαλύτερη γιορτή ανταλλαγής σπόρων στην Ευρώπη.

Η συνάντηση είχε ως αποτέλεσμα να γίνει μια πρώτη επαφή και να ξεκινήσει ένας διάλογος με σκοπό την καλύτερη ενημέρωση όλων για τις θετικές και αρνητικές εξελίξεις στο θέμα των σπόρων.

Μόνο με τη συσπείρωση όλων και την αλληλεγγύη θα μπορέσουμε να δημιουργήσουμε ένα καλύτερο μέλλον. Η 13η Πανελλαδική γιορτή ανταλλαγής ντόπιων ποικιλιών θα πραγματοποιηθεί στις 11 Μαίου 2013 στη γη του Πελίτι στο Μεσοχώρι Παρανεστίου.

Παναγιώτης Σαϊνατούδης

Αντώνης Μπρέσκας

συνεχίζεται ....

Αφιέρωμα στους σπόρους - Μέρος 10ο

"Σπόροι που αντέχουν" 

10. ΠΡΟΣΤΑΤΕΥΟΝΤΑΣ ΤΟΥΣ ΣΠΟΡΟΥΣ ΕΝΤΟΣ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΚΡΙΣΗΣ

  

Η Θεσμική υποστήριξη στις τοπικές ποικιλίες μειώνεται, ενώ τα δίκτυα βάσης ανθίζουν.

Η Ελλάδα αντιμετωπίζει σήμερα ένα σοβαρό οικονομικό και κοινωνικό σοκ που μονοπωλεί την πλειοψηφία των ειδήσεων που προέρχονται από τη χώρα. Ωστόσο μέχρι στιγμής δεν υπάρχουν πολλές πληροφορίες σχετικά με την επίδραση στο πραγματικό πλούτο της χώρας και σε μια άλλη εθνική τράπεζα ίσης σπουδαιότητας: αυτή των γενετικών της πόρων και τις δυνατότητες στον τομέα της γεωργίας που αυτή μπορεί να παράσχει. Τα προγράμματα διατήρησης των τοπικών ποικιλιών έχουν υποστεί σημαντική

μείωση της επίσημης κρατικής στήριξης, ως επίπτωση των περικοπών του προϋπολογισμού για τα δημόσια ιδρύματα. Παρόλα αυτά, η στήριξη από τοπικές πρωτοβουλίες, οργανισμούς και ιδιώτες που ενδιαφέρονται για την διατήρηση των γεωργικών γνώσεων και των σπόρων είναι σε άνοδο, ως μια αντίδραση στην περαιτέρω απώλεια της βιοποικιλότητας.

Πλούσια χώρα ..

Τα γεγονότα και οι αριθμοί μάλλον γνωστά. Χρέος, ΔΝΤ, μνημόνιο, μέτρα λιτότητας, περικοπές μισθών, φτώχεια, κατάθλιψη και μετανάστευση έχουν γίνει κοινές λέξεις που περιγράφουν το τι έχει αντιμετωπίσει η Ελλάδα αυτά τα τελευταία χρόνια. Παρόλα αυτά, η χώρα θα μπορούσε να περιγραφεί ως πλούσια όσον αφορά τους φυτογενετικούς της πόρους καθώς θεωρείται ότι είναι η δεύτερη Ευρωπαϊκή χώρα με την πλουσιότερη βιοποικιλότητα, μετά την Ισπανία. Ένας τεράστιος αριθμός ενδημικών ειδών προέρχεται από τα εδάφη της, όπως άγρια και καλλιεργούμενα σιτηρά ή ορισμένες φαρμακευτικές φυτικές ποικιλίες, τα οποία λιγότερο από το μισό αιώνα πριν, αποτελούσαν μεγάλο μέρος του αγροτικού κόσμου στην Ελλάδα. Η στήριξη της πολιτείας για τους φυτογενετικούς διατήρησης των πόρων ξεκίνησε από τις αρχές του 20ου αιώνα, αλλά το μεγαλύτερο μέρος του δημόσιου σχεδίου διατήρησης ξεκίνησε με το σχηματισμό της Τράπεζας Γενετικού Υλικού (ΤΓΥ), πριν από μερικές δεκαετίες, ως μέρος του Εθνικού Ιδρύματος Αγροτικής Έρευνας (ΕΘΙΑΓΕ), υπό την αιγίδα του FAO. Πέρα από αυτό, άλλα περιφερειακά ιδρύματα, πανεπιστήμια και οργανισμοί  εμπλέκονται στο θέμα της διατήρησης φυτογενετικού υλικού.

Η συλλογή της ΤΓΥ εκτιμάται ότι υπερβαίνει τις 14.500 ποικιλίες, ένας αριθμός ο οποίος εξακολουθεί να αποτελεί μόνο ένα μικρό μέρος των εθνικών γενετικών πόρων και θεωρείται μάλλον χαμηλός, σε σύγκριση με το γενετικό υλικό που υπήρχε πριν μερικές δεκαετίες. Πράγματι, οι εκτιμήσεις δείχνουν ότι μόνο στο 1% της ελληνικής αγροτικής γης καλλιεργείται με τοπικές ποικιλίες σιταριού, σε σύγκριση με την έκταση που καλλιεργούνταν πριν 50 χρόνια, ενώ παρόμοια τάση υπάρχει και για τις τοπικές ποικιλίες λαχανικών. Παρόλα αυτά, η συλλογή έχει θεωρηθεί ως εξαιρετική όσον αφορά ορισμένα είδη άγριων δημητριακών, οσπρίων, με πολλά από αυτά να χαρακτηρίζονται από ανθεκτικότητα στη ξηρασία και τις φυτικές ασθένειες.

Τα τελευταία χρόνια που προηγήθηκαν της οικονομικής κρίσης, η Τράπεζα Γενετικού Υλικού αντιμετώπισε πολλά προβλήματα και θεωρείται ότι δεν διαθέτει επαρκείς πόρους για τη βιωσιμότητά της. Το ΕΘΙΑΓΕ, σήμερα ΕΛΓΟ-ΔΗΜΗΤΡΑ, το οποίο στεγάζει την Τράπεζα έχει περάσει από μια φάση αναδιοργάνωσης με σημαντικές μειώσεις του προϋπολογισμού του, έτσι ώστε η ΤΓΥ να μην έχει επαρκή χρηματοδότηση, και, τελικά, να απειλείται με κλείσιμο. Οι συνέπειες των παραπάνω ήταν μια απογοητευτική απώλεια συλλογών από σπόρους, καθώς και  επιστημονικής γνώσης. Εκτιμάται ότι λόγω της έλλειψης χρηματοδότησης και επιστημονικού προσωπικού, τουλάχιστον 5.000 από τους 14.500 ποικιλίες στην ΤΓΥ έχουν καταστραφεί. Παρόμοια προβλήματα αντιμετωπίζουν όλα τα άλλα ιδρύματα που υποστηρίζουν τη διατήρηση των φυτικώνγενετικών υλικών, διάσπαρτα σε όλη τη χώρα.

Ως αποτέλεσμα, η αυξανόμενη ανάγκη για καλύτερη πρόσβαση των γεωργών και κοινού στο φυτικό γενετικό υλικό των τελευταίων ετών δεν είναι καθόλου εγγυημένη. Η χρησιμοποίηση των γενετικών υλικών

που συλλέγονται από την ΤΓΥ και άλλα ιδρύματα έχει περιοριστεί, ενώ η πρόσβαση για ερασιτέχνες κηπουρούς και αγρότες έχει γίνει ακόμα πιο δύσκολη, λόγω του περιορισμένου γενετικού υλικού που πολλαπλασιάζεται ή τον μικρό αριθμό των επιστημόνων που απασχολούνται.

Οι ρίζα αυτών των προβλημάτων έχει εντοπιστεί στις ακατάλληλες γεωργικές πολιτικές που ακολουθήθηκαν, οι οποίες δεν υποστήριζαν τη προώθηση βιώσιμων στρατηγικών διατήρησης του φυτογενετικού υλικού. Από την άλλη και όπως δηλώνουν οι άμεσα εμπλεκόμενοι, μια μερική λύση του προβλήματος θα είχε να κάνει με τη λήψη εμπορικού οφέλους από τις τοπικές ποικιλίες, με  πωλήσεις μικρής κλίμακας για το κοινό, εξασφαλίζοντας ταυτόχρονα τη διατήρηση και την πρόσβαση των αγροτών, ενώ θα γίνονταν ταυτόχρονα και πηγή εισοδήματος για τα ιδρύματα διατήρησης φυτογενετικού υλικού.

Προστασία των σπόρων “από τα κάτω” (περιορισμοί  “από τα πάνω”)

Όπως και σε πολλές άλλες χώρες που έχουν μεταλλάξει την οικονομία τους από αγροτική σε αστική μορφή, μεγάλο μέρος των φυτικών γενετικών πόρων στην Ελλάδα έχουν επιβιώσει στην ύπαιθρο κυρίως χάρη σε αγρότες και κηπουρούς μεγαλύτερης ηλικίας, από την ορεινή ενδοχώρα και τα νησιά.

Τέτοιοι καλλιεργητές χρησιμοποιούσαν συνεχώς μη ανταγωνιστικές τοπικές ποικιλίες, ως μέρος της τοπικής γεωργικής παράδοσης και της κουλτούρας της ανταλλαγής σπόρων, θεωρώντας ότι πρόκειται για

ένα ουσιαστικό μέρος των γεωργικών πρακτικών που ακολουθούνται.

Ως εκ τούτου φαντάζει αντιφατικό το γεγονός ότι η ανταλλαγή και το εμπόριο ιδιοπαραγώμενων σπόρων που διατηρούνται από τους αγρότες, θεωρητικά δεν αναγνωρίζεται στην Ελλάδα. Ακόμα κι αν υπάρχει μια σχετική ανοχή εκ μέρους του κρατικού ελέγχου -μιας και η διατήρηση και ανταλλαγή σπόρων είναι σήμερα ένα μάλλον μικρό μέρος της γεωργίας- η εθνική νομοθεσία, καθώς και κανονισμοί της ΕΕ που έχουν

ενσωματωθεί σε αυτή, έχει ενδυναμώσει  πολιτικές που ουσιαστικά εμποδίζουν τους αγρότες να χρησιμοποιούν μέρος της σοδειάς τους ως σπόρο για τον επόμενο χρόνο και απαιτεί από αυτούς να χρησιμοποιούν συγκεκριμένες πιστοποιημένες ποικιλίες. Τέτοια παραδείγματα υπήρξαν με τις πρόσφατες οδηγίες της ΕΕ σχετικά με την διατήρηση ποικιλιών, οι οποίες ενσωματώθηκαν στην Ελληνική νομοθεσία, καθώς και μια αναμενόμενη Ευρωπαϊκή νομοθεσία η οποία αποσκοπεί να ρυθμίσει τις εμπορία των τοπικών ποικιλιών, και  χαρακτηρίζεται, τουλάχιστον, ως αντιφατική, ή ακόμα χειρότερα, ότι επιβάλλει συμφέροντα των εταιρειών της βιομηχανίας σπόρων.

Ευτυχώς, παρόλες τις επίσημες νομοθεσίες και τις εμπορικές τάσεις, μια αυξημένη ευαισθητοποίηση για την διατήρηση της αγροτικής κληρονομιάς έδωσε κίνητρα σε άτομα, ενώσεις παραγωγών ή κοινωνικές και πολιτικές ομάδες να σχηματίσουν δίκτυα που εργάζονται για τη διατήρηση σπόρων, με δική τους πρωτοβουλία και σε τοπικό / εθνικό επίπεδο. Σήμερα, παρά τις σοβαρές συνέπειες της οικονομικής κρίσης στην καθημερινή ζωή (από μια άλλη σκοπιά: για τον ίδιο ακριβώς λόγο), το ημερολόγιο είναι γεμάτοαπό αυτοοργανωμένες εκδηλώσεις που σχετίζονται με την ανταλλαγή και τη διατήρηση τοπικών ποικιλιών, την διατροφική αυτάρκεια, τον νέο-αγροτικό κολεκτιβισμό ή τον σχηματισμό Οικο-κοινότητων.

Τα παραδείγματα, μόνο από τα δύο τελευταία χρόνια είναι πολλά:

παλιότερα και νεοσύστατα τοπικά δίκτυα ανταλλαγής σπόρων σε περιοχές όπως η Κρήτη ή Πιερία ή την Θράκη, μια κατάληψη ενός βοτανικού κήπου στην Αθήνα όπου πραγματοποιείται δωρεάν διανομή τοπικών ποικιλιών, ένα εναλλακτικό σχολείο οικολογικής γεωργίας στην περιοχή του Μαραθώνα,

μια σπορά φυσικής καλλιέργειας στο νησί της Πάρου, μια συλλογικότητα αστικής καλλιέργειας από φοιτητές στην Κρήτη που διεκδικεί περιαστικούς αγρούς, ένα θερινό σχολείο σπόρων, αυτά είναι μερικά μόνο από τα παραδείγματα ενός ακμάζοντος κινήματος προφανώς, καλώς εξαπλωμένου και με πρόθεση να ριζώσει.

Πηγαίνοντας πίσω, οι πρώτες σοβαρές προσπάθειες για την διατήρηση των τοπικών ποικιλιών καθιερώθηκε από οργανώσεις όπως η εναλλακτική κοινότητα Πελίτι που διατηρεί σήμερα το μεγαλύτερο τοπικό δίκτυο

ανταλλαγής σπόρων στην Ελλάδα, ακολουθούμενες από άλλα τοπικά δίκτυα και κοινοτικές τράπεζες σπόρων. Το Πελίτι διοργανώνει ένα δημοφιλές φεστιβάλ ανταλλαγής σπόρων που πραγματοποιείται κάθε χρόνο, συγκεντρώνοντας χιλιάδες Διατηρητές Σπόρων και κηπουρούς, συχνά με τη συμμετοχή ακτιβιστών από το εξωτερικό. Στη συνέχεια, υπάρχει το Δίκτυο Αιγίλοπας, εστιάζοντας κυρίως στις ποικιλίες

σιταριού και με μια πιο επιστημονική προσέγγιση για τη διατήρηση της αγροβιοποικιλότητας, το Αρχιπέλαγος, μια περιβαλλοντική ΜΚΟ, με εκτεταμένη τράπεζα σπόρων από ποικιλίες των νησιών του Αιγαίου, καθώς και το ίδρυμα ΜΑΙΧ στην Κρήτη το οποίο διατηρεί μια καλά  οργανωμένη τράπεζα σπόρων.

Πριν από μερικά χρόνια επίσης, επιτεύχθηκε μια επίσημη εκπροσώπηση των παραπάνω ομάδων στο πλαίσιο της Συμβουλευτικής Ομάδας για τους Φυτογενετικούς Πόρους, το οποίο συντονίζεται από το Υπουργείο Γεωργίας. Σκοπός μιας τέτοιας κίνησης ήταν να μειωθεί η επιρροή της βιομηχανίας σπόρων στην κέντρα λήψης αποφάσεων, με προτάσεις οι οποίες θα εγγυώνται τα δικαιώματα των αγροτών ιδιαίτερα σε ότι έχει να κάνει με τη διατήρηση σπόρων, καθώς και την δωρεάν χρήση της γεωργικής βιοποικιλότητας. Παρόμοιες περαιτέρω προσπάθειες επικεντρώνεται προς το παρόν στο να ενωθούν αυτές οι φωνές σε εθνικό και ευρωπαϊκό επίπεδο.

Σε πραγματικό χρόνο

Οπότε, όλα αυτά τα παραπάνω αναφέρονται σε μια αναβίωση της υπαίθρου και σε μια στροφή της ελληνικής γεωργίας προς την κατεύθυνση της χρήσης τοπικών πόρων, τη διατροφική αυτάρκεια και την μικρής κλίμακας ανάπτυξη; Μάλλον όχι, ή ίσως είναι πολύ νωρίς για να πούμε κάτι τέτοιο. Ωστόσο, σε σύγκριση με παλαιότερες εποχές, τα κινήματα που εστιάζονται και διαδίδουν τα παραπάνω ζητήματα, έχουν κερδίσει πολύ έδαφος όσον αφορά την θεωρία και την αγροτική πρακτική. Η οικονομική αναταραχή

έχουν αποδειχθεί καταστροφική για το δημόσιο τομέα, παρασύροντας μαζί του και την κρατική στήριξη για την διατήρηση γενετικού υλικού. Αποτέλεσε ωστόσο και μια κατάλληλη τροφή για σκέψη, ιδιαίτερα για

τους νεότερους, ώστε να επανεξετάσουν τις αξίες και νοοτροπίες οι οποίες προηγουμένως αποθεώνονταν. Δεν είναι λίγοι αυτοί που τώρα αναζητούν τη διατήρηση όλων εκείνων των στοιχείων που μπορούν δυνητικά να αποτελέσουν τη βάση για ένα αξιοπρεπή και βιώσιμο τρόπο ζωής, πιο κοντά στην φυσικές διεργασίες και την αυτάρκεια. Και η διατήρηση των σπόρων δείχνει να χαίρει υψηλής εκτίμησης ως κομμάτι αυτών των στοιχείων.

Βασίλης Γκισάκης

συνεχίζεται ...

Αφιέρωμα στους σπόρους - Μέρος 9ο

"Σπόροι που αντέχουν"

8. ΟΡΓΑΝΩΣΕΙΣ ΚΑΙ ΑΤΟΜΑ ΠΟΥ ΕΜΦΑΝΙΖΟΝΤΑΙ ΣΤΟ ΝΤΟΚΥΜΑΝΤΕΡ:

Η Εκστρατεία για τους σπόρους (seedcampaign)

Η Εκστρατεία για την Αυτονομία σε Σπόρους (www.seed-sovereignty.org) ξεκίνησε το 2009 από το δίκτυο της «Ευρωπαϊκή Κοινότητας Longo Mai» και από την εκστρατεία του BUKO ενάντια στη βιοπειρατεία. ( Buko: Γερμανικός ομοσπονδιακός συντονισμός του διεθνισμού).

Ευρωπαϊκή κοινότητα Longo maï

Αυτό το δίκτυο αποτελείται από 10 συνεταιρισμούς που βρίσκονται σε πέντε ευρωπαϊκές χώρες. Για σχεδόν 40 χρόνια έχουν κυρίως ασκήσει τη γεωργία περισσότερο για την κάλυψη των δικών τους αναγκών και εμπλέκονται σε πολλές πολιτικές καμπάνιες πολλές από τις οποίες συνδέονται με αγροτικά θέματα. Σημαντικό ρόλο στην Εκστρατεία για τους Σπόρους είχε η φάρμα “Ulenkrug”που ιδρύθηκε το 1995 στη Γερμανία και μεταξύ άλλων διαθέτει χωράφι επίδειξης παλιών ποικιλιών σιταριού και άλλων δημητριακών.

Η Καμπάνια του BUKO ενάντια στη Βιοπειρατεία

Η καμπάνια αυτή (www.biopiraterie.de) ενεργοποιείται από το 2002 οργανώνοντας την αντίθεση ενάντια στις εταιρίες που ιδιοποιούνται τους γενετικούς πόρους όπως οι εταιρίες σπόρων, οι φαρμακευτικές και οι διατροφικές. Υποστηρίζει τις πρωτοβουλίες τοπικών και παραδοσιακών κοινοτήτων καθώς και αυτές που προέρχονται από ομάδες γεωργών και παραγωγών. Μετά το ευρωπαϊκό σεμινάριο για τους σπόρους στην πόλη Χάλλε (Halle) της Γερμανίας το 2007, δίνει έμφαση στην «απελευθέρωση των γενετικών πόρων»: σπόροι.

Παρατηρητήριο της Εταιρικής Ευρώπης (Corporate Europe Observatory - CEO)

Το παρατηρητήριο (www.corporateeurope.org) ασχολείται με έρευνα και ενημέρωση με στόχο να αποκαλύπτει την προνομιακή πρόσβαση που έχουν οι μεγάλες εταιρίες και οι αντίστοιχες ομάδες πίεσης (λόμπυ) στην πολιτική της ΕΕ. Το Παρατηρητήριο ερευνά τις διασυνδέσεις μεταξύ οικονομίας και πολιτικής στις Βρυξέλλες σε διαφορετικούς τομείς (γεωργικός, οικονομικός, διεθνής, πολιτικές για την ενέργεια και το νερό).

IFOAM

Η Διεθνής Ομοσπονδία των Κινημάτων Βιολογικής Γεωργίας (www.ifoam.org) έχει επίσης έδρα τις Βρυξέλλες. Στοχεύει στην υποστήριξη των οικολογικών κινημάτων γεωργίας και στη δικτύωση τους ώστε να καθιερωθεί σε παγκόσμιο επίπεδο η βιολογική γεωργία.

Kokopelli

Η οργάνωση αυτή (www.kokopelli.asso.fr), είναι μια πρωτοβουλία διατήρησης σπόρων στη Γαλλία η οποία το 2008 καταδικάστηκε για «αθέμιτο ανταγωνισμό». Η γαλλική εταιρία σπόρων GrainesBaumaux είχε μηνύσει το Kokopelli επειδή πουλά σπόρους λαχανικών που ανήκουν σε ποικιλίες μη εγγεγραμένες στον εθνικό κατάλογο ποικιλιών. Μετά από αίτημα του Κokopelli, το γαλλικό δικαστήριο παρέπεμψε την υπόθεση στο Δικαστήριο των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων ώστε να διευκρινησθεί εάν η ευρωπαϊκή νομοθεσία για τους σπόρους παραβιάζει βασικές ευρωπαϊκές αρχές. Περισσότερες πληροφορίες θα βρείτε στο κεφάλαιο 4.

Seedy Sunday

Η πρωτοβουλία Seedy Sunday (www.seedysunday.org) οργανώνει από δεκαετίας, ανταλλαγές σπόρων στο Μπράιτον της Αγγλίας. Οι εκδηλώσεις αυτές προσελκύουν πλέον χιλιάδες επισκέπτες. Επίσης η οργάνωση υποστηρίζει τη βιολογική ποικιλότητα και τοποθετείται ενάντια στον αυξανόμενο έλεγχο που αποκτούν οι  μεγάλες εταιρίες στη διαθεσιμότητα των σπόρων.

Διεθνείς Κήποι

Οι Διεθνείς Κήποι (www.internationale- gaerten.de) στο Γκαίτιγκεν της Γερμανίας είναι χώροι συνεργασίας μεταξύ οικογενειών προσφύγων, μεταναστών και Γερμανών όπου δίνεται στην πράξη ένα θετικό παράδειγμα διεθνούς αλληλοκατανόησης και ολοκλήρωσης μέσω της διαπολιτισμικής συνεργασίας. Ιδρύθηκε το 2003 και από τότε αντιτίθεται στον αποκλεισμό δημιουργώντας εναλλακτικές ευκαιρίες για την κοινωνική ενσωμάτωση των οικογενειών των προσφύγων και μεταναστών.

Διαπολιτισμικό Ίδρυμα (fondation interculture)     

Το ίδρυμα Stiftung Interkultur (www.stiftung-interkultur.de) ιδρύθηκε το 2003 για να συνεισφέρει σε μια νέα κατανόηση της κοινωνικής ολοκλήρωσης. Το ίδρυμα υποστηρίζει τη δημιουργία και ανάπτυξη διεθνών κήπων, μεταφέρει γνώσεις από άλλα εγχειρήματα, ερευνά και αξιολογεί τις πρακτικές των προγραμμάτων αυτών, συντονίζει το ερευνητικό έργο, εμπλουτίζει το διάλογο για τη μετανάστευση και τα διαπολιτισμικά θέματα και αναδεικνύει τις δυνατότητες αυτοοργάνωσης και των πρωτοβουλιών για ιδιοκατασκευές.

Çiftçi-Sen

Πρόκειται για μια ομοσπονδία αγροτικών ενώσεων στην Τουρκία που είναι μέλος του παγκόσμιου δικτύου αγροτών Via Campesina. Οι αγροτικές ενώσεις είναι οργανωμένες

με βάση το προϊόν που καλλιεργούν: τσάι, φουντούκια, ελιές, σταφύλια, καπνός, δημητριακά και ηλίανθο. Επίσης περιλαμβάνονται ενώσεις κτηνοτρόφων.

Πράσινο Ίδρυμα, Ινδία

Η οργάνωση Green Foundation (www.greenconserve.com) εργάζεται για σωστά διατηρημένα ποικίλα οικοσυστήματα που υποστηρίζουν τον αγροτικό βιοπορισμό της παρούσας γενιάς χωρίς να διαβρώνουν τους φυσικούς πόρους που υποστηρίζουν το μέλλον. Συνεργάζεται με μικρούς

περιθωριακούς αγρότες στις ξηρές περιοχές της νότιας Ινδίας με στόχο την προώθηση της

βιώσιμης γεωργίας.

Shalini Bhutani, Ινδία

Είναι δικηγόρος που εργάσθηκε πολλά χρόνια για την οργάνωση Grain (www.grain.org), έως το 2011, συνεχίζει να συνεργάζεται με το Δίκτυο Δράσης για τα Φυτοφάρμακα Pesticides Action Network (www.pan-ap.net) ειδικά για την παρακολούθηση των ερευνητικών κέντρων CGIAR and IRRI στην Ασία. Επίσης συνεργάζεται με κοινότητες και με αρκετές οργανώσεις μικρής κλίμακας αγροτών. Επικεντρώνεται μεταξύ άλλων, στις διεθνείς αγροτικές και εμπορικές συμφωνίες και στις επιπτώσεις τους στους αγρότες και τη βιοποικιλότητα στην Ινδία.

συνεχίζεται... 

Αφιέρωμα στους σπόρους - Μέρος 8ο

"Σπόροι που αντέχουν"

7. ΟΡΓΑΝΩΣΗ ΑΝΤΑΛΛΑΓΗΣ ΣΠΟΡΩΝ

Όλο και περισσότεροι άνθρωποι ενδιαφέρονται για τη γεωργία την κηπουρική και τα σχέδια αυτάρκειας. Έχουν αρχίσει να σκέπτονται τρόπους ανάκτησης του ελέγχου στην προμήθεια τροφής ώστε να γίνουν πιο ανεξάρτητοι από τη βιομηχανική παραγωγή τροφής που προκαλεί ασθένειες.

Αλλά από πού έρχονται οι σπόροι για όλους αυτούς τους κήπους και τα σχέδια αυτάρκειας;

Συχνά από άγονα υβρίδια τύπου F1 που αγοράζονται από τα φυτώρια. Έτσι χάνουμε τη δυνατότητα να κρατήσουμε σπόρο για την επόμενη χρονιά, χάνοντας ταυτόχρονα μέρος της ανεξαρτησίας μας. Εναλλακτικά, υπάρχουν γόνιμοι σπόροι χωρίς πατέντες! Μπορείτε να τους βρείτε από τις πρωτοβουλίες διαφύλαξης σπόρων, από μικρής κλίμακας γεωργούς και

από τον ηλικιωμένο γείτονα κηπουρό…

Δεν είμαστε διατεθειμένοι να δεχτούμε την απαγόρευση αυτών των εναλλακτικών επιλογών, αφού παγκοσμίως οι άνθρωποι από αρχαιοτάτων χρόνων ανταλάσσουν σπόρους και έτσι δημιούργησαν μια τόσο πλούσια ποικιλότητα. Η ελεύθερη πρόσβαση σε σπόρους αποτελεί βασικό ανθρώπινο δικαίωμα. Οι σπόροι αποτελούν κοινή ιδιοκτησία και είναι η βάση όλης της τροφής μας.

Οργανώστε ανταλλαγές σπόρων και γιορτές, ανταλλάξτε τους σπόρους σας και τα σπορόφυτα σας. Ανακαλύψτε ποιες ποικιλίες αναπτύσσονται καλά στην περιοχή σας και γίνετε ανεξάρτητοι από τις εταιρίες σπόρων και χημικών από τα παρασιτοκτόνα τους και τον καταστροφικό τους ρόλο στην παγκόσμια βιομηχανική γεωργία. ‘Οσο περισσότερες ανταλλαγές σπόρων οργανώνουμε, τόσο μικρότερο έλεγχο θα εχουν οι εταιρίες επάνω σε μας! Κι ότι προέρχεται από τον κήπο σας θα έχει έτσι κι αλλιώς καλύτερη γεύση!!

Ποιός θα οργανώσει την ανταλλαγή σπόρων;

Εάν η ομάδα σας δεν είναι αρκετά μεγάλη για να οργανώσει την ανταλλαγή σπόρων, μπορείτε να αναρτήσετε αφίσες σε κατάλληλους χώρους (πολιτιστικά κέντρα, μανάβικα, βιολογικά μαγαζιά, κήπους συλλογικής καλλιέργειας κλπ) ή να απευθυνθείτε κατευθείαν σε ανθρώπους και ομάδες που ενδιαφέρονται, ώστε να βρείτε συμμετοχές (κοινοτικούς ή διεθνείς κήπους, ομάδες ενάντια στη γενετική μηχανική, συνεταιρισμούς βιολογικών παραγωγών…)

Από πού έρχονται οι σπόροι για την ανταλλαγή;

Τοπικοί καλλιεργητές, ερασιτέχνες και επαγγελματίες καλούνται να φέρουν γόνιμους σπόρους (όχι υβρίδια τύπου F1). Αφού δεν είναι ακόμα σύνηθες να κρατάμε σπόρο καλέστε για υποστήριξη πρωτοβουλίες διάσωσης σπόρων ή μικρής κλίμακας βιολογικούς παραγωγούς και ζητείστε συμβουλές! Ένας άλλος τρόπος να ξεκινήσετε είναι να ανταλλάξετε όχι μόνον σπόρους αλλά και σπορόφυτα που ενδεχόμενα βρίσκονται στους κήπους σας.

Τι άλλο μπορεί να περιλαμβάνεται σε ανταλλαγή σπόρων;

• τροφή (βρείτε εθελοντές)

• πολιτιστικό και πολιτικό πρόγραμμα (καλέστε ειδικούς για μια παρουσίαση, προβάλλετε μια ταινία, οργανώστε μια έκθεση),

• ανταλλαγή γνώσεων: πρακτικά εργαστήρια για σποροπαραγωγή και άλλα θέματα

• ενημερωτικά περίπτερα για ειδικά θέματα, βιβλία, φυλλάδια, συλλογή υπογραφών κλπ

• ψυχαγωγία για παιδιά

• ομαδικό φύτεμα σπόρων.

Μην ξεχάσετε να απευθύνετε προσωπικές προσκλήσεις και να διαφημίσετε την εκδήλωση.

Πολύ σημαντικό: Διασκεδάστε όλοι μαζί!

Στο κάτω κάτω έτσι δημιουργούμε κοινωνικά δίκτυα για τους σπόρους.

Για πιο λεπτομερείς πληροφορίες σχετικά με την οργάνωση ανταλλαγής σπόρων κλπ βλέπε: 

www.seedysunday.org

Η Πανελλαδική Γιορτή Ανταλλαγής Σπόρων 2012, έγινε στη γη του Πελίτι  στο Μεσοχώρι Παρανεστίου, στη Β. Ελλάδα. Η επόμενη θα γίνει στις 11 Μαϊου 2013 στον ίδιο χώρο.

συνεχίζεται ....