Κωστής Παλαμάς: Σχολείο ίσον δάσκαλος

«Γεννήθηκα το 1887 στον Πειραιά∙ οι γονείς μου κατάγονταν από τη Χίο. Η μητέρα του αείμνηστου Πορφύρα και η δικιά μου ήταν αδελφάδες, το γένος Συριώτη. Τις εγκύκλιες σπουδές τις πέρασα στον Πειραιά. Κι όποιος ξέρεις τι σημασία έχει για τον νέο η παρουσία στην κριτική τούτη ηλικία ενός προσώπου σαν τον λαμπρόν εκείνο παιδαγωγό, που θύμιζε αρχαίον Έλληνα, τον αείμνηστο Ιάκωβο Δραγάτση, νιώθει γιατί οι μαθητές του φυλάγουν σ’ όλη τους τη ζωή, μέσα στην καρδιά τους, τη μνήμη της μορφής του». (Δ. Πικιώνη «Κείμενα», εκδ. «Μορφωτικό Ίδρυμα Εθνικής Τράπεζας», σελ. 23).

Ξεκίνησα να διαβάζω κάποια αυτοβιογραφικά σημειώματα του Δ. Πικιώνη, του μεγάλου Έλληνα. Κοντοστάθηκα, «φιλοσόφησα» λίγο την τελευταία πρόταση του προοιμίου του. Κράτησε στα φυλλοκάρδια του, ολοζωής, την μνήμη της μορφής του δασκάλου του. Μεγάλη κουβέντα.

Πόσες φορές σε βιογραφίες σπουδαίων, «πάνυ ακριβών» ανθρώπων, δεν διαβάζουμε παρόμοιες φράσεις. «Ευτύχησε να μαθητεύσει κοντά στον…». «Ο μεγάλος Δάσκαλος του Γένους… τον ενέπνευσε την αγάπη για τα γράμματα». Όσο κρατούσε η Παιδεία σ’ αυτόν τον τόπο, σχολείο και παίδευση σήμαινε

«Ραγιάδες έχεις, μάνα γη, σκυφτούς για το χαράτσι… των Ευρωπαίων περίγελα και των αρχαίων παλιάτσοι». Κ Παλαμάς

Το 1908 η Ελλάδα γι άλλη μια φορά είναι ταπεινωμένη.

Μετά την πτώχευση του Τρικούπη και τις ήττες, οι δανειστές ελέγχουν την πολιτική και οικονομική ζωή της χώρας. Ίντριγκες, ψέμματα, φόροι και χαράτσια.

Ο λαός πεινάει.

Όχι όπως σήμερα, αλλά σαφώς χειρότερα. Δεν υπάρχει καμία αισιοδοξία και ο Κωστής Παλαμάς γράφει το ποίημα «Γύριζε».

Με ποιητική ακρίβεια, μιλάει ευθέως για «την πόρνη Ρωμιοσύνη, τον περίγελο των Ευρωπαίων, τους στέρφους μανταρίνους και το ρωμιό που ξανάσκυψε να γίνει σκλάβος».

105 χρόνια μετά ο ποιητής είναι πιο επίκαιρος από ποτέ.

Κρίμα που δε διαβάσαμε τους στίχους του στα λεωφορεία…

mixanitouxronou.gr

Γύριζε

Γύριζε, μη σταθείς ποτέ, ρίξε μας πέτρα μαύρη

ο ψεύτης είδωλο είναι εδώ, το προσκυνά η πλεμπάγια

η Αλήθεια τόπο να σταθή για μια στιγμή δε θάβρη.

Αλάργα. Νέκρα της ψυχής της χώρας τα μουράγια.

Η Πολιτεία λωλάθηκε, κι απόπαιδα τα κάνει

το Νου, το Λόγο, την Καρδιά, τον Ψάλτη, τον Προφήτη

κάθε σπαθί κάθε φτερό, κάθε χλωρό στεφάνι

στη λάσπη. Σταύλος ο ναός, μπουντρούμι και το σπίτι.

Από θαμπούς δερβίσηδες και στέρφους μαναταρίνους,

κι από τους χαλκοπράσινους η Πολιτεία πατιέται.

Χαρά στους χασομέρήδες! Χαρά στους Αρλεκίνους!

Σκλάβος ξανάσκυψε ο ρωμιός και δασκαλοκρατιέται.

Δεν έχεις, Όλυμπε, θεούς, μηδέ λεβέντες η Όσσα

ραγιάδες έχεις, μάνα γη, σκυφτούς για το χαράτσι

κούφιοι και οκνοί καταφρονούν τη θεία τραχιά σου γλώσσα

των Ευρωπαίων περίγελα και των αρχαίων παλιάτσοι.

Και δημοκόποι Κλέωνες και λογοκόποι Ζωίλοι

και Μαμμωνάδες βάρβαροι και χαύνοι λεβαντίνοι

λύκοι, κοπάδια, οι πιστικοί και ψωριασμένοι οι σκύλοι

και οι χαροκόποι αδιάντροποι, και πόρνη η Ρωμιοσύνη!

Κωστής Παλαμάς

Καλό Χριστουγεννιάτικο μήνα

«Τα μάτια της ψυχής μου» Κωστὴς Παλαμᾶς

Στα βάθη της ψυχής μου, χαρίσματα θεϊκά / ολανοιγμένα νιώθω δυό μάτια μυστικά. Δεν τα φωτίζει ο ήλιος που λάμπει για τη γη / και παίρνουν φως απ’ άλλη πιο καθαρή πηγή. Στα βάθη της ψυχής μου, που πάθη ταπεινά / δεν έχουν τόπο, νιώθω δυό μάτια φωτεινά. Και βλέπω τα κρυμμένα, τ’ αθώρητα θωρώ, / τον άνθρωπο, την πλάση, τ’ αστέρια, τον καιρό. Στα βάθη της ψυχής μου κι εκεί που δεν μπορείς / ποτέ σου νάμπης-νιώθω δυό μάτια ολημερίς... Χειροπιαστά ξανοίγω τα πλάσματα του νου / κι απάνου μου σκυμμένους αγγέλους τ’ ουρανού.
Εκεί που η σκύλα η Έγνοια δεν πάει, δεν αλυχτά, / μέσ’ στην ψυχή μου κρύβω δυό μάτια ολανοιχτά. Μια μέρα τ’ άλλα μάτια, που είναι από γη πλαστά / θα λυώσουν μες το μνήμα με το κορμί κλειστά. Στα βάθη της ψυχής μου που πάθη κοσμικά / δεν έχουν τόπο, νιώθω δυό μάτια μυστικά. Αυτά δε θα κλειστούνε ποτέ, δε θα χαθούν, / ελεύθερα μια μέρα γοργά θα φτερωθούν. Τα μάτια της ψυχής μου, τα μάτια τα θεϊκά / που μέσα μου ανοιγμένα τα νιώθω μυστικά, ψηλότερ’ απ’ τ’ αστέρια, στον έβδομο ουρανό / θα τ’ ανταμώσουν πάλι το Φως το αληθινό.

exprotestant.blogspot